એચ. આર. કૉલેજના પ્રિન્સિપાલ અડવાણીના હાથમાં ઝડપાયો અને તેઓ મને પ્રિન્સિપાલ કુન્દનાની પાસે લઈ ગયા. બીજી બાજુ મહેન્દ્ર જોષીની ગુણાનુવાદ સભામાં પુષ્કળ લોકો ઑનલાઇન ઝૂમ પર આવ્યા અને તેમણે બધાએ મહેન્દ્ર જોષી વિશેની અજાણી, ઘણી બધી વાતો શૅર કરી. એમાં મેં ગુજરાતી એકાંકીઓના તોખાર મહેન્દ્રની મારી સાથેની વાતો કહી.
એમાં બ્રિટિશ લાઇબ્રેરીમાં મહેન્દ્ર બે નાટકની બુકો તફડાવતાં લાઇબ્રેરિયનના હાથે રંગેહાથ ઝડપાયો. લાઇબ્રેરિયન મહેન્દ્રને પોતાની ઑફિસમાં લઈ ગયો. હું તેમની પાછળ ઑફિસમાં ગયો. લાઇબ્રેરિયન કંઈ બોલે એ પહેલાં મહેન્દ્રએ પોતાની સફાઈ પેશ કરી, ‘સાહેબ, અમે થિયેટર કરીએ છીએ. બહુબધી ડ્રામા-કૉમ્પિટિશનમાં અલગ-અલગ નાટકો કરવાં પડે છે અને આટલાંબધાં નાટકો લાવવાં ક્યાંથી? અમે અંગ્રેજી નાટકોને ગુજરાતી ભાષામાં પૉપ્યુલર બનાવીએ છીએ.’ મહેન્દ્ર પોતાનાં બધાં નાટકોનાં નામ ધનાધન બોલી ગયો. એ પણ જેટલાં બ્રિટિશ નાટકો વાંચ્યા હતાં,
જેટલાં ટાઇટલ્સ યાદ હતાં એ ભાંગીતૂટી ઇંગ્લિશમાં ફુલપ્રૂફ કૉન્ફિડન્સ સાથે બોલ્યો અને પછી અચાનક રડી પડ્યો અને ભાવવિભોર થઈને લાઇબ્રેરિયનને લાગણીશીલ બનાવી દીધો, ‘સાહેબ અમારે નાટકો કરવાં છે, પણ બુક્સ ખરીદવાના પૈસા ક્યાંથી લાવવા?’ ફરી આંખો વરસાદી કરી નાખી, એમાં લાઇબ્રેરિયન સાવ પલળી ગયો અને મહેન્દ્રને શાંત પાડ્યો. સોનેરી સલાહ આપીને છોડી મૂક્યો. અમે નીચે આવ્યા અને ગંભીર મહેન્દ્ર હસવા લાગ્યો.
વાર્તા કરવામાં હોશિયાર અને કૉન્ફિડન્સ સાથે ખોટું ઇંગ્લિશ સડસડાટ બોલવામાં પાવરધો મહેન્દ્ર કોઈને પણ કન્વિન્સ કરવામાં ચૅમ્પિયન હતો, કબીબાઈ સ્કૂલ, ફોર્ટનો સ્કૂલમાં સરળ ગુજરાતીમાં સરસ વાર્તાઓ વિદ્યાર્થીઓને સંભળાવવામાં. જ્યારે નાટકો નહોતો કરતો ત્યારે પણ બાહોશ ગણાતો. સ્કૂલમાં એક જ બેન્ચ પર રસિક દવે, મહેન્દ્ર જોષી, સુભાષ આસર અને કે. કે. ટેલરવાળા કેકે બેસતા. ચારેય જણે સ્કૂલમાં ક્યારેય નાટકો નહોતાં કર્યાં, પણ કૉલેજ આવીને ચારેય નાટકોમાં જોડાયા. રસિક અભિનેતા બન્યો.
મહેન્દ્ર અવ્વલ નંબરનો ડિરેક્ટર બન્યો. સુભાષ આસર ગણનાપાત્ર સેટ-ડિઝાઇનર બન્યો અને કેકે નાટકના પુરુષ કલાકારોનો ટેલર બન્યો. મહેન્દ્ર જોષી દિગ્દર્શિત ‘તોખાર’ અને ‘ખેલૈયા’ સુપરહિટ પુરવાર થયાં. બન્નેમાં હીરો પરેશ રાવલ હતો, જે આજે બૉલીવુડનો બેસ્ટ ઍક્ટર ગણાય છે.
પરેશ રાવલ હમણાં નૅશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામાના ચૅરમૅન તરીકે નિયુક્ત થયો છે. અભિનંદન, પરેશ રાવલ.પરેશ મૂળમાં ગુજરાતી રંગભૂમિનો જીવ. નસનસમાં અભિનય વહે. પરેશનું બીજું નામ આપવું હોય તો અભિનેતા આપી શકાય. હિન્દી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ગુજરાતી સ્ટેજ પરથી બહુ ઓછા ઍક્ટરો પરેશના લેવલ પર પહોંચ્યા છે.
