ગુજરાતી સાહિત્યમાં નવી પેઢીના કવિઓમાં અંકિત ત્રિવેદી એક ખૂબ જ જાણીતા અને પ્રભાવશાળી નામ છે. ૯ માર્ચ ૧૯૮૧ના રોજ જન્મેલા અંકિત ત્રિવેદી કવિ, લેખક, કટારલેખક અને સંપાદક તરીકે પોતાની આગવી ઓળખ ધરાવે છે. તેમની રચનાઓમાં લાગણીઓની ઊંડાઈ, આધુનિક જીવનના પ્રશ્નો અને માનવીય સંબંધોની સુંદર રજૂઆત જોવા મળે છે, જે તેમને વાચકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય બનાવે છે.
જન્મ અને શિક્ષણ
અંકિત ત્રિવેદીનો જન્મ અમદાવાદમાં અમરીશકુમાર અને જયશ્રીબહેનના ઘરે થયો હતો. બાળપણથી જ તેમને ભાષા અને સાહિત્ય પ્રત્યે ખાસ લગાવ હતો. તેમણે અમદાવાદમાં જ શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યું અને આગળ જઈને ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી વાણિજ્ય વિષયમાં સ્નાતક (B.Com)ની ડિગ્રી મેળવી. તેમના અભ્યાસ અને વાંચનના રસે તેમની લેખનશૈલીને વધુ મજબૂત બનાવી.
સાહિત્યિક કારકિર્દી
અંકિત ત્રિવેદીએ ખૂબ નાની વયે જ સાહિત્ય ક્ષેત્રમાં પોતાની શરૂઆત કરી હતી. વર્ષ ૨૦૦૬માં તેમણે પોતાનો પ્રથમ ગઝલ સંગ્રહ ‘ગઝલ પૂર્વક’ પ્રકાશિત કર્યો, જેને વાચકો તરફથી ઉત્તમ પ્રતિસાદ મળ્યો. ત્યારબાદ તેમણે ‘ગીત પૂર્વક’ નામે ગીતોનો સંગ્રહ રજૂ કર્યો, જેમાં ભાવનાત્મકતા અને સંગીતમયતા બંનેનો સુંદર મેળ જોવા મળે છે.
તેમણે નિબંધ લેખન ક્ષેત્રમાં પણ યોગદાન આપ્યું છે અને ‘મૈત્રિવિશ્વ’ જેવા નિબંધસંગ્રહ દ્વારા પોતાના વિચારોને વાચકો સુધી પહોંચાડ્યા છે. તેમના લખાણોમાં જીવનના અનુભવ, લાગણીઓ અને સમાજની સમજણ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળે છે.
રચનાઓ અને સંકલનો
અંકિત ત્રિવેદીની રચનાઓ વિવિધ સાહિત્યિક સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે. તેમના મહત્વપૂર્ણ સંકલનોમાં ‘અવિનાશી અવિનાશ,’ ‘મહેંદી ના પાન,’ ‘માસૂમ હવા ના મિશ્રા’ (નવી પેઢીના ગઝલોનો સંગ્રહ) અને ‘ગુમ થયેલ બક્ષી’નો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ કૃતિઓમાં તેમની કાવ્યશૈલીની વિવિધતા અને ઊંડાણ સ્પષ્ટ થાય છે.
નાટ્ય ક્ષેત્રમાં યોગદાન
કવિ અને લેખક ઉપરાંત અંકિત ત્રિવેદીએ નાટ્યક્ષેત્રમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે. તેમના નાટકોમાં ‘વરસદ ભીંજવે,’ ‘પરપોતાના ઘરમાં,’ ‘ઉર્મિલા’ (એકોક્તિ) અને ‘બા ને ઘેર બાબો આવ્યો’ જેવા નાટકોનો સમાવેશ થાય છે. આ નાટકોમાં સમાજજીવન, લાગણીઓ અને માનવીય સંબંધોની અસરકારક રજૂઆત જોવા મળે છે.
કાવ્યશૈલી અને વિશેષતા
અંકિત ત્રિવેદીની કવિતાઓમાં આધુનિક જીવનની લાગણીઓ, પ્રેમ, સંઘર્ષ અને સંબંધોની નાજુકતા સુંદર રીતે વ્યક્ત થાય છે. તેમની ભાષા સરળ, પ્રવાહી અને ભાવસભર છે, જે વાચકોને સીધી સ્પર્શે છે. તેઓ ગઝલ અને ગીત બંનેમાં સમાન પ્રભાવ ધરાવે છે, જે તેમને વિશેષ બનાવે છે.
પુરસ્કાર અને સિદ્ધિઓ
અંકિત ત્રિવેદીને તેમના સાહિત્યિક યોગદાન માટે અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો પ્રાપ્ત થયા છે. તેમના ગઝલ સંગ્રહ ‘ગઝલ પૂર્વક’ માટે તેમને તખ્તસિંહ પરમાર પુરસ્કાર મળ્યો હતો. વર્ષ ૨૦૦૮માં મુંબઈના ભારતીય રાષ્ટ્રીય રંગભૂમિ દ્વારા તેમને ગુજરાતી ગઝલ માટે શયદા પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.
તેમજ યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર (૨૦૧૧), યુવા પુરસ્કાર (૨૦૧૬) અને ભાનુપ્રસાદ પંડ્યા પુરસ્કાર જેવા સન્માનો પણ તેમને પ્રાપ્ત થયા છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન બદલ તેમને હરિન્દ્ર દવે મેમોરિયલ એવોર્ડ પણ મળ્યો છે. વર્ષ ૨૦૧૯માં ગુજરાત યુનિવર્સિટી દ્વારા તેમને ડી.લિટ. (Doctor of Literature)ની માનદ ઉપાધિ એનાયત કરવામાં આવી હતી, જે તેમના સાહિત્યિક જીવનની મોટી સિદ્ધિ છે.
લોકપ્રિયતા અને પ્રભાવ
અંકિત ત્રિવેદી આજના યુવાનોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. તેમની રચનાઓમાં આધુનિક વિચારધારા અને જીવનના વાસ્તવિક અનુભવોનું પ્રતિબિંબ જોવા મળે છે. તેઓ સોશિયલ મીડિયા, સાહિત્યિક કાર્યક્રમો અને મંચો પર પણ સક્રિય રહે છે, જેના કારણે તેમની લોકપ્રિયતા સતત વધી રહી છે.
અંકિત ત્રિવેદી ગુજરાતી સાહિત્યના એવા સર્જક છે, જેમણે પોતાની કલમ દ્વારા લાગણીઓ અને વિચારોને જીવંત બનાવ્યા છે. તેમની કવિતાઓ, લેખો અને નાટકો ગુજરાતી ભાષાને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જાય છે. તેઓ આજે પણ પોતાના સર્જન દ્વારા વાચકોને પ્રેરણા આપી રહ્યા છે અને ભવિષ્યમાં પણ તેમનું યોગદાન નોંધપાત્ર રહેશે
